Czy wiesz, że...

                   751 lat temu zmarła Salomea, pochodząca z dynastii Piastów, córka księcia polskiego Leszka Białego i Grzymisławy (ur. ok 1189, zm. 1258) księżniczki ruskiej. Salomea urodziła sie w 1211 lub w 1212 roku w Krakowie na Wawelu. Miała młodszego brata Bolesława Wstydliwego. W 1214 roku ojciec Salomei, Leszek Biały zawarł traktat z królem Węgier Andrzejem II. Uzgodnili utworzenie księstwa halickiego, którego tron miał objąć syn Andrzeja II, Koloman Halicki i Salomea jako jego małżonka. W 1215 roku koronowano Kolomana na króla halickiego. Jednak w tym samym roku doszło do zerwania traktatu, do którego powrócono prawdopodobnie w 1218 roku. W tymże roku wysłano Salomeę na dwór węgierski. Koloman miał lat 12 a Salomea 8, gdy razem objęli tron w Haliczu. w 1221 roku w wyniku najazdu wojsk ruskich, dostali sie do niewoli i przebywali w Torczesku. Jeszcze w tym samym roku uwolniono ich w zamian za rezygnację z praw do Halicza. W 1225 roku po osiągnięciu odpowiedniego wieku, potwierdzili swój związek małżeński i złożyli także śluby czystości. Wkrótce Koloman otrzymał władzę nad Słowenią, Dalmacją i Chorwacją. Prowadzili na tych terenach działalność misyjną. W 1241 roku w czasie walk z Tatarami ranny został Koloman, który wkrótce zmarł. Salomea została wdową w wieku 30 lat. Powróciła na dwór polski do Krakowa do brata Bolesława. Poświęciła sie życiu duchowemu. w 1245 roku doprowadziła do utworzenia klasztoru klarysek, do którego wstąpiła. Jej brat Bolesław, wówczas już książę krakowski i sandomierski, ufundował klasztor żeński w Zawichoście, który został potem przeniesiony do Skały. W 1267 Salomea dokonała lokacji Skały na prawie średzkim. Do końca życia przebywała jako zakonnica w Zakonie Świętej Klary. Salomea zmarła w 1268 roku 17 (lub wg innych źródeł 10) listopada. Została pochowana w kościele franciszkanów. Proces beatyfikacyjny błogosławionej Salomei zakończył sie w 1673 roku.

Źródła: klaryski.pl

Czy wiesz, że...

Dzisiaj przypada 405 rocznica urodzin polskiego królewicza Aleksandra Karola Wazy. Urodził się 14 listopada 1614 roku w Warszawie. Jego ojcem był król Zygmunt III Waza (ur. 1566, zm. 1632) a matką Konstancja Habsburżanka (ur. 1588, zm. 1631), druga żona króla. Był najmłodszym siódmym synem króla (licząc z obu małżeństw Zygmunta III) i 10 dzieckiem (król miał 12 dzieci). W 1634 roku po powrocie z podróży do Włoch, odwiedził we Lwowie swojego brata Jana Kazimierza. Zaraził się od niego ospą, na którą zmarł 16 listopada 1634 roku w folwarku Wielkie koło Warszawy. Królewicz pochowany został w Krakowie. Jego sarkofag znajduje się w wawelskich kryptach.

Portret królewicza pochodzi z: wilanow-palac.pl.

Czy wiesz, że...

Dzisiaj, czyli 13 listopada, przypada 537 rocznica urodzin polskiej królewny Elżbiety Jagiellonki.
Elżbieta urodziła się w 1482 roku na Litwie. Była córką polskiego króla i wielkiego księcia litewskiego Kazimierza IV Jagiellończyka (ur. 1427, zm. 1492) i polskiej królowej Elżbiety Rakuszanki (ur. 1436, zm. 1505). Elżbieta była najmłodszym dzieckiem, miała aż 12 rodzeństwa! O rękę królewny starał się dla swojego dwunastoletniego syna Joachima, Jan Cycero, elektor brandenburski. Kolejnym kandydatem był Bogdan III Jednooki, hospodar mołdawski, który za pomocą tego małżeństwa uniezależnić się chciał od Imperium Osmańskiego. Matka królewny, Elżbieta, nie zgodziła się na ten związek. Ostatecznie Elżbieta wyszła za mąż za Fryderyka II, księcia legnickiego, brzeskiego, ścinawskiego i głogowskiego. Ślub odbył sie we Wrocławiu 25 listopada 1515 roku. Księżna zmarła kilka miesięcy później przy porodzie córki, Jadwigi. Pochowana została w kościele kartuzów w Legnicy, a w 1548 roku jej ciało przeniesiono do kościoła św. Jana w Legnicy. 

Załączony wizerunek Elżbiety i Fryderyka pochodzi z wikipedia.org.

Wyszukiwanie osób zmarłych

Obecnie Internet dostarcza nam dużą ilość narzędzi do wyszukiwania informacji o swoich przodkach. Jednym z nich jest wyszukiwarka osób zmarłych. Kiedy warto do niej sięgnąć? Wówczas, gdy znamy datę urodzenia, a nic nie wiemy o zgonie lub na odwrót; gdy znamy tylko imię i nazwisko, rejon, w którym mieszkał i w przybliżeniu daty życia; gdy nie możemy odwiedzić grobu przodka, lub gdy nasi przodkowie wyemigrowali i szukamy jakichkolwiek informacji o nich poza granicami kraju.

W Internecie jest kilka stron, na których można wyszukiwać groby. Z zagranicznych warto sprawdzić findagrave.com oraz billiongraves.com. Strony te zawierają głównie wyszukiwania z terenów Europy Zachodniej, z USA i Kanady. Wystarczy wpisać nazwisko i wyświetlą się informacje: daty widniejące na nagrobkach, umiejscowienie cmentarza i zdjęcie nagrobka. Podobnie jest z wyszukiwaniem na stronach polskich: cmentarze24.pl i grobonet.com. Warto pamiętać, że wiele naszych polskich cmentarzy ma swoje własne strony, czasami dokładniejsze, poświęcone poszczególnym cmentarzom, np. cmentarze.szczecin.pl , cmentarze.lublin.eu i z wielu innych, także mniejszych miejscowości.

Czy wiesz, że...

Czy wiesz, że…

Dzisiaj, tj. 29 września, mija hmm... 678 rocznica zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy królem Kazimierzem III Wielkim (tak, tym z serialu J ) a Adelajdą Heską.

Kilka słów o bohaterach tego wydarzenia J

Kazimierz III Wielki – myślę, że nie trzeba przedstawiać tej postaci J ale dla przypomnienia: urodził się 30 kwietnia 1310 roku jako najmłodszy syn Władysława Łokietka i Jadwigi. Miał pięcioro rodzeństwa: braci Stefana (zmarł w 1306) i Władysława (zmarł w 1312) i siostry Kunegundę (żona księcia świdnickiego Bernarda), Elżbietę (wyszła za mąż za króla Węgier Karola Roberta) i Jadwigę. Pierwszy związek małżeński zawarł w wieku lat 15, czyli w roku 1325 z Aldoną Anną, córką wielkiego księcia litewskiego Giedymina, z którą miał dwie córki. Po śmierci Aldony najpierw planowano ślub z Małgorzatą, córką czeskiego władcy Jana Luksemburskiego, ale niestety Małgorzata zmarła. Wówczas kandydatką na małżonkę króla została bohaterka dzisiejszego wpisu – Adelajda, „(…) słynącą szeroko z niezwykłych cnót i urody” (s.272).

Adelajda Heska urodziła się ok 1324 roku jako córka Henryka II Żelaznego landgrafa Hesji i Elżbiety z dynastii Wettynów. W wieku lat 17 została wydana za mąż za króla Polski. Do zawarcia związku małżeńskiego doszło właśnie 29 września 1341 roku w Poznaniu. Według Kronik Długosza: „Przeżył król polski Kazimierz zachowując pozory piętnaście lat z tą swoją żoną Adelajdą, ale miał ją w pogardzie. Odwrócił się od prawowitej żony (…). Dlatego też oddalił Adelajdę od siebie i przez te lata Adelajda ani nie oglądał nigdy króla, ani nie doznała z jego strony miłości małżeńskiej. Jak wdowa przebywała na zamku królewskim w mieście Żarnowcu zaopatrywana obficie we wszystko, co potrzeba.”(s.273). Z ich związku małżeńskiego nie było potomstwa – Adelajda była bezpłodna. W 1356 roku opuściła Polskę i powróciła do ojca do Hesji. Nie zgadzała się na unieważnienie małżeństwa, o które zabiegał u papieża król. W czasie trwania ich związku małżeńskiego król poślubił dwie inne kobiety. Adelajda zmarła w 1371 roku.

Źródło: Jana Długosza Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, księga dziewiąta 1300-1370, Warszawa 2009, https://polona.pl/item/jana-dlugosza-roczniki-czyli-kroniki-slawnego-krolestwa-polskiego-ks-9-1300-1370,MzgzNDc5MDg/7/#index.

Portret Adelajdy Heskiej, autor Jan Matejko, https://twojahistoria.pl/encyklopedia/adelajda-heska-krolowa-polski-1341-1356-1370/.

Kwiat paproci

W noc świętojańską szukano drobniutkiego kwiatu paproci, którego pilnował... sam diabeł. Zdobycie kwiatu miało ukazać ukryte we wnętrzu ziemi skarby. Na ten temat powstało wiele baśni, których bohaterowie mimo że znaleźli kwiat, nie zdobyli skarbu przechytrzeni bowiem zostali przez samego złego. Z kolei według nadwiślańskich rybaków, na kwiat paproci, pilnowany przez grzyby karzełki w czerwonych kapeluszach, wskazywał koniec tęczy. Zapraszam do zapoznania się z treścią baśni poświęconych kwiatu paproci i tej nocy!

Noc świętojańska

W nocy z 23 na 24 czerwca obchodzono noc świętojańską, dawne słowiańskie święto Kupały. Tańczono w lesie wokół płonących stosów, śpiewano, wróżono, dziewczęta puszczały na wodę wianki, które pochwycone przez mężczyzn wróżyły zamążpójście. Szukano także kwiatu paproci, który miał wskazać ukryte skarby. Ponadto, jak podaje "Gazeta Krakowska" z 23.06.1883, "(...) w niektórych zaś okolicach przechowuje się wiele jeszcze śmiesznych zabobonów u ludu, który na przykład spędza w wigilię ś. Jana zawczasu bydło z pola i starannie je do obory zamyka, aby go nie porwała czarownica jadąc tej nocy na ucztę djabelską, a we drzwiach stawia gromnicę, którą chociaż czasem czarownica nadgryzie, nie przelezie przecież przez nią do chaty". Czy tak spędzali ową noc nasi przodkowie?
Z czasem zaczęto odchodzić od świętowania w ten sposób nocy świętojańskiej, od wiary we wróżby i szukania kwiatu paproci:
"Prawi Magda: "Słuchaj, Franek
Chcę na wodę puścić wianek!"
"Puszczaj z gruntem i chałupą
To się chłopcy rzucą kupą."
["Goniec Krakowski" 1920]