Lista uczestników Powstania Wielkopolskiego

Powstanie Wielkopolskie, które było walką o odzyskanie niepodległości, rozpoczęło się 27.12.1918r. i trwało do 16.02.1919r. Na stronie www.powstancywielkopolscy.pl znajduje się lista jego uczestników, która zawiera ponad 80 tys. osób. Aby odszukać daną osobę należy wpisać nazwisko lub nazwisko i imię. Po wyświetleniu listy znalezionych nazwisk i wybraniu konkretnej osoby wyświetlą się szczegółowe informacje, takie jak: data urodzenia i zgonu, miejsce pochówku, jednostka i stopień wojskowy, dodatkowe uwagi i źródła, skąd pochodzą dane informacje. Realizatorem projektu było Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne "Gniazdo".

Warto sięgnąć do tej listy i sprawdzić, czy ktoś z naszej rodziny brał udziału w Powstaniu Wielkopolskim!

Kawa i pierwsze europejskie kawiarnie

Kawa była ważnym napojem w Imperium Osmańskim, a kawiarnie były miejscem, gdzie się spotykano i wymieniano myśli. Po zdobyciu Kamieńca Podolskiego (1672r. - Porta zajęła Podole należące do Rzeczpospolitej Obojga Narodów) i wprowadzeniu administracji osmańskiej, utworzono między innymi kawiarnie. Około roku 1681 istniało ich w Kamieńcu aż 10. Obyczaj przesiadywania w kawiarniach przeniósł się do Europy. W 1671r. powstała kawiarnia w Paryżu, a w 1683r. w Wiedniu, którą założył polski kupiec Jerzy Franciszek Kulczycki, posłaniec z oblężonego w 1683 r. Wiednia. Między innymi jako nagrodę wybrał lub otrzymał worki z dziwnym ziarnem, które przez innych uznane zostały za paszę dla wielbłądów. Były to ziarna kawy. W swojej kawiarni Kulczycki wprowadził słodzenie kawy miodem, cukrem i dodawał mleka, gdyż gorzka i cierpka kawa nie wzbudzała początkowo zainteresowania. 

Kawa do dziś, w różnych odsłonach smakowych, podbija nasze serca!

Źródło: D. Kołodziejczyk, "Podole pod panowaniem tureckim. Ejalet Kamieniecki 1672-1699", s.185.

H. Widacka, "Jerzy Franciszek Kulczycki - założyciel pierwszej kawiarni w Wiedniu", wilanow-palac.pl.

Obraz "A Coffee House. Constantinople" Amadeo Preziosi.

Akt zgonu – zabór rosyjski

Akty zgonu z zaboru rosyjskiego zawierają następujące informacje o osobie zmarłej: imię i nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania, datę i godzinę zgonu, imiona rodziców wraz z podaniem nazwiska panieńskiego matki i – jeżeli to była osoba zamężna – imię i nazwiska współmałżonka. Ponadto tak jak w metrykach urodzenia lub ślubu: datę i miejsce sporządzenia aktu i dane świadków informujących o zdarzeniu.

Poniżej akt zgonu w języku polskim z 1811r. i rosyjskim z 1890r.

Akt ślubu – zabór rosyjski

Tym razem akty ślubu z zaboru rosyjskiego, spisane w języku polskim (1832r.) i rosyjskim (1886r.). Oba na wstępie zawierają miejsce zawarcia związku małżeńskiego, datę, oraz dane świadków. Następnie spisywano dane młodych: określano stan cywilny i wiek pana młodego, jak i młodej, imiona rodziców i nazwisko panieńskie matki oraz miejsce zamieszkania. Jeżeli w związek małżeński wstępował wdowiec lub wdowa, to podawano imię poprzedniej żony lub poprzedniego małżonka i rok zgonu. Wskazywano również gdzie i kiedy odczytywano zapowiedzi o ślubie.

Akt chrztu w zaborze rosyjskim

Poniżej akt chrztu w języku polskim (z 1822r.) i rosyjskim (z 1879r.) obowiązujący w zaborze rosyjskim. Taka metryka zawiera wiele cennych informacji dla genealoga, a mianowicie:

- dane rodziców – oprócz imion i nazwisk podawano wiek, miejsce zamieszkania, wykonywane przez ojca zajęcie i nazwisko panieńskie matki;

- godzina, data i miejsce urodzenia nowonarodzonego dziecka oraz dane rodziców chrzestnych.

O narodzinach informował najczęściej ojciec, który stawiał się przed proboszczem w towarzystwie świadków. Zdarzało się, że wśród świadków byli członkowie rodziny, a pokrewieństwo było – czasami - zaznaczane przez osobę spisującą.

Akta metrykalne w zaborze rosyjskim

Zanim powstało Księstwo Warszawskie, księgi metrykalne w zaborze rosyjskim prowadzono po łacinie, według zasad obowiązujących w Rzeczypospolitej Obojga Narodów przed rozbiorami. Księstwo Warszawskie, utworzone z inicjatywy Napoleona, istniało w latach 1807-1815, do postanowień kongresu wiedeńskiego. W skład Księstwa wchodziły ziemie z zaboru pruskiego (zabrane w drugim i trzecim rozbiorze), a w 1809 powiększone o tzw. Nową Galicję.  

01.05.1808 roku wprowadzono przepisy Kodeksu Cywilnego Napoleona. Akta zaczęto spisywać w języku polskim. Wprowadzono rejestracje urodzeń, małżeństw i zgonów dla wszystkich obywateli bez względu na wyznanie. Prowadzono dwie księgi zamykane na koniec roku. Jedną proboszczowie przekazywali do archiwum sądu pokoju, drugą zachowywano w parafii. 

Na kongresie wiedeńskim (1815r.) utworzono Królestwo Polskie. Uchwalony w 1825 roku, a wprowadzony w 1826, Kodeks Cywilny Królestwa Polskiego regulował prowadzenie metryk stanu cywilnego. Akta stanu cywilnego dla wyznań chrześcijańskich połączone zostały z metrykami kościelnymi – proboszcz pełnił jednocześnie funkcję urzędnika stanu cywilnego. 

Akta metrykalne spisywano w dwóch księgach: unikat, który pozostawał na miejscu, czyli w parafii, i duplikat przekazywany do archiwum sądu pokoju. Unikaty prowadzono dla każdego rodzaju aktu oddzielnie, aż do całkowitego zapisania księgi. Księga duplikatów podzielona była na trzy części: urodzenia, śluby i zgony. Po upływie roku księgę przekazywano do archiwum. W duplikatach na końcu sporządzano alfabetyczny indeks osób urodzonych, zaślubionych i zmarłych (w skorowidzu małżeństw na pierwszym miejscu umieszczano nazwisko mężczyzny). Oprócz tych ksiąg prowadzono jeszcze alegata, na które składały się dokumenty potwierdzające zdolność prawną do zawarcia związku małżeńskiego, czyli np. odpisy aktów urodzenia lub chrztu, akty znania  - czyli zeznania świadków poświadczające tożsamość przyszłych małżonków. Alegata przechowywano wraz z duplikatami.

W 1863 roku wybuchło powstanie styczniowe, które skutkowało represjami ze strony władz rosyjskich. W ramach działań rusyfikacji zakazano używania języka polskiego, a do szkół i administracji wprowadzono język rosyjski. Do roku 1867 akta sporządzano w języku polskim. Od 1868 wprowadzono język rosyjski. Na przełomie lat 1867/1868 zaczęto stosować podwójną datację, według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego, który obowiązywał w Cesarstwie Rosyjskim.  Język polski zaczął wracać do administracji i szkolnictwa od 1905 roku, ale wciąż obok rosyjskiego. Akta metrykalne prowadzono nadal w języku rosyjskim.

Genealogia Piastów – Zamek w Bolkowie

Genealogia Piastów – Zamek w Bolkowie

Piękne i imponujących rozmiarów drzewo genealogiczne Piastów wraz z trójkątem heraldycznym, można oglądać na zamku w Bolkowie (woj. dolnośląskie). Znajduje się tu tylko kopia obrazu wykonana przez Witolda Staszaka w 2002 roku. Oryginał został namalowany przez nieznanego artystę w 1722 roku i znajduje się w Kolegium Pijarów w Jeleniej Górze-Cieplicach. Obraz powstał na polecenie Ferdynanda Ludwiga von Besseler und Aschenburg, radcy cesarskiego i rajcy wrocławskiego, dla wnuka księżniczki piastowskiej, Barbary Agnieszki ¬- hrabiego Johanna Antona Schaffgotscha (1675-1742), podskarbiego cesarsko-królewskiego, tajnego radcy rzeczywistego, namiestnika i kanclerza Księstwa Świdnicko-Jaworskiego. Drzewo genealogiczne opracowano na podstawie ustaleń dokonanych przez Gottharda Franza Schaffgotscha 65 lat wcześniej. 

Zamek w Bolkowie jest godny uwagi. Zamek powstał za panowania Bolka I (1252/6-1301) księcia jaworskiego, a pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1277 roku. W czasie swojej świetności był najpotężniejszą twierdzą na Śląsku i jednym z największych na Dolnym Śląsku. Był wielokrotnie oblegany i tylko kilkakrotnie zdobyty. 

Źródła: Muzeum w Jeleniej Górze Cieplicach, http://www.muzeum-cieplice.pl/index.php/pl/

Muzeum Zamek Bolków, http://www.zamek-bolkow.info.pl

Piast’s genealogy – the castle in Bolków

The beautiful and quite big size Piast’s genealogy tree you can see in the castle in Bolkow (Lower Silesian Voivodeship). There is only a copy of this paint which was created by Witold Staszak in 2002. Original painting was painted by unknown painter in 1722 and is stored in Kolegium Pijarów in Jelenia Góra-Cieplice. The painting was made on the Ferdynand Ludwig von Besseler und Aschenburg’s  order, for princess’ from Piast dynasty Barbara Agnieszka, grandson count Johann Anton Schaffgotsch (1675-1742). The genealogy tree was created on the base of information which were collected 65 years earlier by Gotthard Franz Schaffgotsch. 

The Bolkow Castle is worth to visit. It was building where the Bolko I (1252/6-1301), a Duke of Jawor, was reigned. First mention of the castle come from 1277. It was the most powerful stronghold in the Silesia and the one of the biggest in Lower Silesia. The castle was many times under siege and only  several times conquered.